Was ìsch der « Centre de ressources sur le francique » (Mundartzentrum) ?

Sinner Ìnhalt

“Fränkisch“ ìsch ursprìnglisch de Spròòch vòn de alde Frònke. Dodruss hat sisch iwwer Jòhrhùnnerde de dèitsch Spròòch entwìggelt. Fränkische Dialekde wèrre gerédd ìm Saarlònd, ìn de Palz, ìn der Aareler Gèènd, ìm nördlische Elsass, ìn ènzelne Gèènde ìn Osteuropa (Hungarn, Pole, Tschéschei, Rumänie), ìn Amerika (Pennsylvanie), ìm Mosel- département ùn ìn Luxebùrsch, wù ’s sogar de Nationalspròòch ìsch.

Dìe Dialekde gehéére wìe mònsche ònnere europäische Spròòche (Nìdderlännisch, Englisch odder Dèitsch) zù de germanische Spròòche. Dèitsch ìsch ne òm ähnlischde.
Es gìbbt drèi verschiedene Arde fränkische Dialekde: de Rheinfränkische, de Moselfränkische ùn de Luxebùrjer.
Wònn mer hìe vòn sinnem Dialekt rédd, saat mer es ìsch „Platt“.

Ìn Lottrìnge ìsch dìss de érschde Zentrùm, wù sisch gònz schbézièll mét Regionalspròòch ùn -Kultur abgìbbt. Dìss ìsch also de Bewahrùngsmìddelpùnkt vòn all mééschlische Dokumènde iwwer Regionalspròòch ùn -Kultur. Sinn Ziel ìsch, de fränkische Spròòche ze pfléésche ùn ze fördere, wall se iwwer de Grenze e Wèèg zù Europa sìnn.

De Mùndartabdèèlùng ìsch ùffgeschdéllt wòrr mét Hìlf vòm e wìssenschaftlische Komitee, wù uss Spezialischde vòn « hiwwe ùn driwwe vòn de Grenz » kùmme. Dìe hònn Lischde zòmmegeschdéllt vòn Bìescher ùn Dokumènde, wù ùnbedìngt ze kaafe ware ùn hònn métgeholf bie der Vòrbereidùng vòn de Verònschdaldùnge.

’S grééschde Dèèl vòn de Dokumènde, wù zù Verfüschùng schdéhn ìm Mùndartzèntrum sìnn gedrùckde Sache, also Literatur, Zèidùnge ... usw. Was Bìld ùn Tondokumènde ònbelòngt, dìe sìnn digitalisiert wòrr ùn kìnne direkt òn Òrt ùn Schdéll gelùùt odder gehòrscht wèrre.

Was kònn mer léhne kùmme?

Wònn ’s mééschlisch war, sìnn de Dokumènde ìn zwei Exemplare kaaf wòrr, dass se ùffbewahrt bliwwe ùn aa geléhnt wèrre kìnne. Dìe meischde devòn sìnn ze léhne, usser dìe sehr alde, ùn de Wärderbìescher odder mònsche spezielle Sache (Plakade, usw.) Beschdìmmde alde ùn sèldene Bìescher bliwwe ìm Arschiv ùffbewahrt.

Es gìbbt aa noch

Fòr de Klasse odder Gruppe, wù ìntréssìert sìnn « Bìescher Kìschde », wù in jéder 30 Exemplare sìnn vòm e sèlwe Bùùch.

’S gìbbt e mònches ze dùùn ìn verschiedene Wèrkschdadde:

Ìn der Mùndartabdèèlùng kìnne ùnsre Besùcher ìn verschiedene « Wèrkschdadde » métmache : es drèht sisch alles ùm de Regionalspròòch. So kùmme dìe Dokumendesòmmlùnge ùn de Spròòch zùm e nèije Lèèwe. Ussem Platt wèrrt dònn widder e òngesiehni, moderni Spròòch.

Jéder erschder Sòmschdaa ìm Mònat ìsch de « Platt-Schrieb-Wèrkschdatt » ùff vòn 10Uhr bés 12Uhr.
Ìn dèr Wèrkschdatt kònn ejéder sisch iewe kùmme fìr Platt ze schriewe. Platt rédde ìsch èns, Platt schriewe ìsch èbbes ònneres. Dò wèrre de Schwierischkèdde vòn der Verschrìfdùng vòm Platt ùnner de Lupp gehol, so dass es dònn all Liet, wù dò zòmmekùmme Schbass macht, Platt ze schriewe.

Abwèchselnd mém Märschelònd, hèèscht ’s èèner Mìttwùch ìm Mònat: « Schrieb mer e Wòrt ùff Platt », vòn 14Uhr bés 15Uhr.
Ìn dèr Wèrkschdatt kìnne de Kìnner geschriewenes Platt èntdégge ìm Schbiele. Se verlònge òm e Èrwachsene, ’ne e Wòrt ùff Platt ùff e Kaard ze schriewe. Dònn èrfìnne se ùn schriewe mét Hìlf vòm e „animateur“ e Geschischt odder e Gedischt mét all dènne gesòmmelde Wärder.

Òm létschde Mìttwùch ìm Mònat wèrrt Platt gelèèst ìm « Märschelònd » vòn 14Uhr bés 15Uhr
L’heure du conte (de "Märscheschdùnn") verwònnelt sisch èè’ mòl ìm Mònat ìn e « Märschelònd », wù Platt gelèèst wèrrt : dò wèrre Geschischde verzéhlt, wù mer Platt drìn héért. Sogar Kìnner, wù kènn Platt rédde, kìnne métmache !

4 chaussée de Louvain
57200 Sarreguemines
Tél.: 03 87 28 60 80